: 7977023438   : 9821802863

जागतिक महिला दिन – ८ मार्च २०२६- माझ्या आयुष्यातील स्त्रिया : संघर्ष, आधार आणि यशाचा प्रवास– डॉ. राजेंद्र तातू नानवरे

जागतिक महिला दिन – ८ मार्च २०२६- माझ्या आयुष्यातील स्त्रिया : संघर्ष, आधार आणि यशाचा प्रवास– डॉ. राजेंद्र तातू नानवरे

Published On: March 8, 2026

जागतिक महिला दिन – ८ मार्च २०२६ माझ्या आयुष्यातील स्त्रिया : संघर्ष, आधार आणि यशाचा प्रवास
आज जागतिक महिला दिनाच्या निमित्ताने माझ्या आयुष्याचा मागोवा घेताना माझ्या जीवनाला आकार देणाऱ्या स्त्रियांना कृतज्ञतेने स्मरतो. माझ्या जीवनप्रवासातील प्रत्येक टप्प्यावर त्यांच्या त्यागाने, संघर्षाने आणि शांत शक्तीने मला उभे राहण्याची ताकद दिली.
माझ्या आयुष्यातील पहिली स्त्री म्हणजे माझी आई. मी अवघा अडीच वर्षांचा असताना तिचे निधन झाले. त्या काळात आजारांचे योग्य निदान होत नसे; परंतु बहुधा क्षयरोगामुळे (TB) तिचा मृत्यू झाला असावा. आईचे मायेचे हात, तिचा आवाज आणि तिचे प्रेम मला कधीच अनुभवायला मिळाले नाही. पण तिच्या अनुपस्थितीने माझ्या आयुष्याची दिशा मात्र बदलली.
मी सहा वर्षांचा झाल्यावर माझ्या आयुष्यात सावत्र आई आली. ती शांत आणि संयमी स्वभावाची होती. तिने घरातील मूलभूत गरज—अन्न आणि दैनंदिन व्यवस्था—सांभाळली. मात्र तिच्याही आयुष्यात अनेक अडचणी होत्या, त्यामुळे आईसारखी माया आणि भावनिक आधार मला फारसा मिळाला नाही. बालपण कमी प्रेम आणि कडक शिस्त यांच्या वातावरणात गेले.
माझे दोन्ही मोठे भाऊ त्यांच्या आयुष्यात व्यस्त होते आणि वडिलांनाही कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या होत्या. त्यामुळे आयुष्याबद्दल मार्गदर्शन करणारा कोणी नव्हता. त्या काळात शिस्त, दिशा आणि प्रेरणा यांची कमतरता जाणवत राहिली.
माझ्या आयुष्यातील एक मोठा धक्का इयत्ता आठवीच्या पहिल्या परीक्षेच्या दिवशी बसला. काही जातीयवादी लोकांनी मला मारहाण केली, त्यामुळे माझे संपूर्ण शैक्षणिक वर्ष वाया गेले. पुढील वर्षी त्याच वर्गात बसावे लागले. त्या काळात मी खूप निराश झालो. शाळा बुडवणे, अभ्यासात मन न लागणे अशी अवस्था झाली. महानगरपालिकेच्या शाळेतून खासगी इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत गेल्यावर जुळवून घेणेही कठीण गेले.
दोन वर्षे अभ्यासापेक्षा मित्रांबरोबर वेळ घालवण्यात गेली. परंतु इयत्ता नववीत असताना काही तथाकथित नातेवाईकांनी मला आणि माझ्या वडिलांना विनाकारण अपमानित केले. त्यांच्या शब्दांनी मनाला खोल जखम झाली. त्या क्षणापासून माझ्या आयुष्यात बदल घडू लागला.
तीन वर्षे गमावल्यानंतर पुन्हा अभ्यासाच्या मार्गावर येणे जवळजवळ अशक्य वाटत होते. काही लोक माझ्यावर हसत होते, काही जाहीरपणे टिंगल करत होते. पण मनात ठाम निश्चय निर्माण झाला. प्रामाणिक प्रयत्न सुरू केले आणि अखेर दहावीची परीक्षा पहिल्याच प्रयत्नात चांगल्या गुणांनी उत्तीर्ण झालो. पुढे विज्ञान शाखेत प्रवेश घेतला.
त्या काळातच माझे वडील निवृत्त झाले, आणि आयुष्यातील खरा संघर्ष सुरू झाला. आर्थिक परिस्थिती कठीण होती. शिक्षण पुढे सुरू ठेवणे जवळजवळ अशक्य वाटत होते. तरीही जिद्दीने पुढे जात राहिलो.
प्रारंभी VJTI, माटुंगा येथे अभियांत्रिकी शिक्षणासाठी प्रवेश घेतला, पण वडिलांच्या आग्रहामुळे शेवटी वैद्यकीय शिक्षणाकडे वळलो. हा निर्णय पुढे माझ्या आयुष्याचा आणि सेवाकार्याचा आधार ठरला.
वैद्यकीय शिक्षणानंतर माझे लग्न झाले. आज लग्नाला ३९ वर्षे झाली आहेत, आणि या संपूर्ण प्रवासात माझ्या आयुष्याचा सर्वात मोठा आधार म्हणजे माझी पत्नी शीला. आर्थिक अडचणी, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या, शिक्षणाचा संघर्ष, आणि अत्यंत संसर्गजन्य वातावरण असलेल्या क्षयरोग रुग्णालयात ३७ वर्षांहून अधिक काळ सेवा करताना आलेल्या अनेक संकटांमध्ये ती कायम माझ्या पाठीशी उभी राहिली.
आर्थिक व्यवस्थापन, कुटुंबाची जबाबदारी, मुलांचे शिक्षण आणि माझ्या वैद्यकीय सेवेला पाठबळ देणे—या सर्व गोष्टींमध्ये तिचा वाटा अमूल्य आहे. तिच्या शांत पण दृढ पाठिंब्यामुळेच मी समाजासाठी काम करत राहू शकलो.
आज मी डॉ. राजेंद्र तातू नानवरे,
Pulmonologist (Chest & TB Specialist)
MBBS, TDD, DETRD, AFIH, FCCP, PGDHA, DPH
Fellowship in Pulmonology, Advanced Certificate in Pulmonology
गेल्या ३८+ वर्षांपासून क्षयरोग व श्वसनरोग क्षेत्रात कार्यरत आहे.
माझ्या कार्यामध्ये –
* ३८ आंतरराष्ट्रीय संशोधन पेपर प्रकाशित
* कोविड काळात १२ संशोधन पेपर
* Amazon व Flipkart वर ६ शैक्षणिक पुस्तके प्रकाशित
* Post Graduate Faculty – CPS, मुंबई
* Editorial Manager – Indian Journal of Tuberculosis
* ICMR च्या Bedaquiline TB औषध प्रकल्पात राष्ट्रीय स्तरावर काम
* अत्यंत संसर्गजन्य TB रुग्णालयात ३७+ वर्ष सेवा
या सर्व प्रवासामागे माझा संघर्ष आहे, परंतु त्याहून मोठा माझ्या पत्नीचा त्याग आणि साथ आहे.
आज जागतिक महिला दिनाच्या निमित्ताने मी कृतज्ञतेने नमन करतो –
* माझ्या आईला, जिने मला जन्म दिला पण लवकर सोडून गेली.
* माझ्या सावत्र आईला, जिने कठीण परिस्थितीत घर सांभाळले.
* आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे माझ्या पत्नीला, जिने संघर्षातही माझ्यासोबत उभे राहून मला सन्मानाने जगण्याची ताकद दिली.
आज माझ्या आयुष्यात जे काही साध्य झाले आहे, ते माझ्या पत्नीच्या त्याग, संयम आणि निःस्वार्थ साथीतूनच शक्य झाले आहे.
जागतिक महिला दिनानिमित्त सर्व महिलांना मनःपूर्वक अभिवादन!
– डॉ. राजेंद्र तातू नानवरे
Pulmonologist | Chest & TB Specialist
मुंबई

Latest Articles